Có nên bỏ trần lãi suất huy động vốn?

Mặt bằng vốn cho vay theo thỏa thuận cao đang làm khó nhiều doanh nghiệp, trong khi các ngân hàng thương mại lại tắc ở đầu vào và đang tìm nhiều cách lách luật để huy động vốn. Dư luận bắt đầu đặt ra vấn đề: liệu có nên bỏ trần lãi suất huy động vốn hay không và nếu bỏ trần lãi suất huy động vốn thì thị trường tài chính sẽ diễn biến như thế nào.

Theo TS. Vũ Thành Tự Anh, chuyên gia kinh tế, Giám đốc nghiên cứu Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright Việt Nam, việc bỏ trần lãi suất huy động vốn chỉ là vấn đề thời gian. Hiện, trần lãi suất đang tạo ra sự khan hiếm trong thanh khoản và các doanh nghiệp đang phải chịu mức lãi suất vay cao. Nếu bỏ trần lãi suất huy động, lãi suất cho vay sẽ giảm vì có áp lực của quy luật cung cầu thị trường và áp lực từ cạnh tranh giữa các ngân hàng. Hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay đủ lớn và do đó sẽ không xảy ra tình trạng mức chênh lệch lãi suất giữa các ngân hàng quá cao. Thêm vào đó, nó còn tạo được tính minh bạch trong huy động và cho vay.

TS. Vũ Thành Tự Anh cho biết: “Có thể có ngân hàng lớn, có thể có ngân hàng bé, nhưng tính cạnh tranh, độ dày của thị trường tương đối cao, không thể có một người có sự chi phối hoàn toàn thị trường. Về mặt điều tiết, các ngân hàng thương mại bỏ các hoạt động như phí, khuyến mại hay là quà tặng…, ngân hàng nhà nước sẽ quan sát được động thái, diễn biến của thị trường chính xác, mạch lạc, rõ ràng hơn và vì vậy có thể có thông tin chính xác và điều tiết nó thích hợp hơn”.

Tuy nhiên, lại có luồng ý kiến khác cho rằng chỉ nên nới rộng trần lãi suất huy động vốn từ 10.5% như hiện nay lên 12%, bởi trần lãi suất 10.5% không còn phù hợp với mặt bằng giá cả và không nên bỏ quy định trần lãi suất huy động vốn trong năm nay.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Chuyên gia kinh tế, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia nói: “Nếu chúng ta thực hiện cơ chế tự do hóa lãi suất hiện nay, bỏ trần lãi suất huy động, lập tức sẽ có hiện tượng các ngân hàng nhỏ, các ngân hàng thiếu thanh khoản đẩy huy động lên rất cao có thể lên tới 14 – 15%. Như thế sẽ đẩy nguồn vốn từ các ngân hàng thương mại lớn, sẽ chạy về các ngân hàng nhỏ và tạo nên sự hỗn loạn trong thị trường tiền tệ”.

Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, cạnh tranh sẽ làm cho lãi suất cho vay giảm, tuy nhiên, với việc đẩy lãi suất huy động vốn cao, nếu cho vay không hiệu quả, đặc biệt là ở các ngân hàng nhỏ, sẽ tạo sự rủi ro cho hệ thống ngân hàng, và cho cả ngưởi gửi tiền. Thêm vào đó, một số ngân hàng có thể sử dụng nguồn vốn huy động không phải cho vay mà để trả các khoản nợ liên ngân hàng.

Nhìn chung, các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, việc bỏ trần lãi suất huy động cần có lộ trình thực hiện, tránh gây sốc cho thị trường.