Sửa đổi Luật NHNN để NHNN sử dụng các công cụ chủ động và hiệu quả hơn

Đăng ngày: 22/01/10

Dự thảo Luật Ngân hàng Nhà nước (NHNN) (sửa đổi) đang lấy ý kiến rộng rãi của các cơ quan, ban, ngành liên quan và các chuyên gia kinh tế, các chuyên gia cho rằng, cần tạo một hành lang pháp lý để hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển bền vững, theo các thông lệ quốc tế, và chủ động đối phó với các cú sốc trong tương lai.

Muốn vậy, NHNN cần có vị trí, vai trò phù hợp để chủ động hơn trong việc thực thi các công cụ chính sách tiền tệ (CSTT), cũng như giám sát an toàn hệ thống một cách hiệu quả.

Phó Thống đốc NHNN Đặng Thanh Bình: Mục tiêu của Luật là làm sao NHNN sử dụng các công cụ của mình một cách hiệu quả hơn. Đối với những quy định hoạt động NHNN trong Hiến pháp 1992 thì cho đến nay là năm 2010 quả là một thời gian khá dài với bao sự đổi thay của đất nước. Đặc biệt, trong thời kỳ chúng ta hội nhập kinh tế thế giới, dường như việc chưa thể thay đổi nhanh và mạnh là một sự cản trở lớn về pháp lý cho sự phát triển. Không phải cứ giao quyền cho NHNN hay Chính phủ mà phải tạo điều kiện cho những cơ quan đó thực hiện. Đồng thời, khi giao quyền lớn hơn thì cũng phải yêu cầu trách nhiệm lớn hơn, đó là tăng cường giải trình và minh bạch.

Phó Chủ tịch Uỷ ban Giám sát Tài chính quốc gia TS. Lê Xuân Nghĩa: Vấn đề ai quyết định CSTT đã ghi rõ trong Hiến pháp. Theo tôi, Quốc hội quyết định mục tiêu cuối cùng, Chính phủ quyết định mục tiêu trung gian và từ đó NHNN thực thi CSTT và quyết định lượng tiền cung ứng là bao nhiêu. Trong thời gian tới, chúng ta chưa thể biến NHNN thành một NHTƯ độc lập được.

Cố vấn kinh tế, USAID/STAR-VN Phạm Đỗ Chí: Hiện nay, chính sách của NHNN chưa có được hiệu lực như mong muốn. Với tình trạng USD hoá và vàng hoá ở Việt Nam đã làm giảm bớt hiệu lực của CSTT và nó không đạt được kết quả như mong đợi. Tuy nhiên, sự điều hành của NHNN trong năm vừa qua với sự linh hoạt trong cơ chế bù lãi suất đã được thế giới rất ca ngợi để chống suy giảm kinh tế... Nhờ đó, chúng ta đã đạt được tăng trưởng GDP 5,32%. Do vậy, để đạt được một sự tối ưu hơn nữa trong việc điều hành CSTT, tôi cho rằng trong thời gian trung hạn 3-5 năm cần tăng tính độc lập của NHNN. Ở Việt Nam, NHNN chưa có cơ quan chuyên nghiên cứu trong nội bộ tất cả các vấn đề của kinh tế để cố vấn cho Thống đốc trong việc điều hành CSTT, nếu có những nghiên cứu cụ thể của những chuyên gia tư vấn như thế, những việc ra quyết định trong điều CSTT sẽ có hiệu quả tốt hơn. Bên cạnh đó, trong việc thực thi CSTT mà chúng ta đều đòi hỏi cùng một lúc đạt được cả 3 yếu tố: lạm phát, tỷ giá, lãi suất thì không thể và trái với lý thuyết kinh tế. Chúng ta nên giới hạn mục tiêu là tăng trưởng cao, lạm phát thấp và tạo việc làm.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Võ Trí Thành: Vấn đề lớn nhất của Luật đó là cách tiếp cận. Cần có một nhu cầu đổi mới Luật NHNN, tính đến thực tiễn Việt Nam phải làm đến mức nào đó để có tính tiến bộ, nhấn mạnh tính chất quyết định của NHNN. CSTT chính là ổn định vĩ mô, lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Chính vì vậy, CSTT phải thực thi được tính ổn định. Có ổn định mới phát triển. Do vậy, về tổng thể chúng ta phải thay đổi ít nhiều về mặt lý thuyết và thông lệ quốc tế. Bộ Luật cần xác định những vấn đề sau, đó là vị trí, vai trò và chức năng của NHNN, một số vấn đề liên quan đến tài khoá, lạm phát, minh bạch thông tin. Với cơ chế hiện nay, Quốc hội quyết định mục tiêu lạm phát và chúng ta chấp nhận việc NHNN điều hành CSTT tổng thể được Chính phủ thông qua một cách tự chủ trong thẩm quyền quy định. Như vậy, cần phải hiểu tính độc lập của NHNN ở những vấn đề: độc lập về chính trị, độc lập về mục tiêu, độc lập về công cụ. Trong đó, có hai công cụ cho NHNN, đó là công cụ trực tiếp (lãi suất cơ bản, trần lãi suất...) và gián tiếp (lãi suất tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn), mà công cụ gián tiếp giúp cho nguồn lực phân bổ hiệu quả hơn. Cần nhấn mạnh vị trí, vai trò của các công cụ này. Như vậy, vấn đề đặt ra cho NHNN làm thế nào để điều khiển được mục tiêu cuối cùng là lạm phát? Có nhiều thời điểm và có nước lấy lãi suất hay tỷ giá làm mục tiêu trung gian, và điều này phải dựa trên những nghiên cứu xem mục tiêu trung gian tác động như thế nào đến mục tiêu cuối cùng.

Cố vấn ngân hàng, Bộ Tài chính Mỹ George L.Mullinax: Ở Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) là cơ quan hoàn toàn độc lập với Chính phủ. Chủ tịch FED là người được Tổng thống chọn và Quốc hội thông qua, đây là người chịu trách nhiệm cuối cùng về CSTT. Tôi thấy trong Hiến pháp của Việt Nam ghi rõ, Quốc hội quyết định CSTT. Theo quan điểm của tôi mong muốn vai trò này sẽ được trao cho NHNN Việt Nam để NHNN có được tính tự chủ trong việc quyết định CSTT. Điều này không có nghĩa là tôi khuyên các bạn đi ngược lại Hiến pháp của mình.

Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách tiền tệ quốc gia Trương Đình Tuyển: Quốc hội chỉ nên quyết định mục tiêu lạm phát hàng năm còn NHNN định hạn mức tín dụng. Luật cần thể hiện vai trò chủ động của NHNN vì chính họ là người chịu trách nhiệm cuối cùng trước Quốc hội và Chính phủ. Tôi cho rằng nên bỏ lãi suất cơ bản.

Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam Trần Đình Thiên: NHNN nên tiến dần trở thành một NHTƯ độc lập cùng với tiến trình phát triển của nền kinh tế. Nhưng đến nay, NHNN vẫn bị quản lý theo cơ chế cũ, đặt trong sự quản lý của Chính phủ, từ đó dẫn đến những mâu thuẫn không vượt qua được. Quốc hội nên ghi nhận NHTƯ phải được tự chủ nếu không sẽ cản trở sự phát triển. Chức năng của Chính phủ là ổn định vĩ mô và tăng trưởng GDP. Vì vậy, phải có cách tiếp cận luật sao cho NHNN tiến ra thị trường càng nhiều càng tốt. Như vậy, ở đây phải có sự thỏa hiệp để có tính độc lập cho NHNN.

Từ Khóa: